DÍA DAS LETRAS GALEGAS

17 DE MAIO

Deco

SABÍAS QUE …

  • Dende 1963, xa son 60 as homenaxeadas e homenaxeados. A primeira foi Rosalía de Castro e o último Florencio Delgado de Gurriarán.
  • Neste tempo so foron homenaxeadas 5 mulleres: Rosalía de Castro (1963), Francisca Herrera Garrido (1987), María Mariño (2007), María Victoria Moreno (2018) e Xela Arias (2021). En contraposición á escasa presenza e visibilidade das mulleres homenaxeadas, dende a plataforma de crítica literaria feminista a Sega, celébrase, dende o 2014,  o DÍA DAS GALEGAS NAS LETRAS, o 15 de Agosto, que este ano estará dedicado a Luísa Villalta.
  • 30 escritoras/es naceron no século XIX, 27 no século XX e o resto en épocas anteriores (Afonso X O Sabio, Martín Códax e Mendinho no S. XIII, Xoan de Cangas no S. XIV e Frei Martín Sarmiento no XVII).
  • 15 son orixinarias/os da provincia de A Coruña, 15 de Lugo, 11 de Ourense e 12 de Pontevedra (o resto naceron fóra de Galicia, de feito Lorenzo Varela naceu nun barco camiño a Cuba). 
  • Como é sabido, un dos requisitos para ser homenaxeada/o é que tiveran pasado ao menos 10 anos dende o pasamento. A persoa máis nova foi Luís Amado Carballo, que morreu con tan so 26 anos, como consecuencia dunha tuberculose. A persoa máis vella era Antonio Fraguas Fraguas que morreu con 94 anos. Outras 3 persoas máis morreron con menos de 40 anos (Manuel Antonio con 30, Lois Pereiro e Xoan Vicente Viqueira con 38) e 2 con máis de 90 (Manuel Murguía e Xosé Filgueira Valverde, con 90 cumpridos).                 
  • Castelao e Curros Enríquez morreron no exilio (en Bos Aires e Cuba, respectivamente).
  • Da época moderna (referímonos a S. XIX e XX) o que máis tardou en ser homenaxeado foi Xoan Manuel Pintos que levaba 99 anos morto. Os que menos : Antón Avilés de Taramancos, Uxío Novoneyra e Roberto Vidal Bolaño, dos que so  pasaran 11 anos dende o seu pasamento.
  • Rosalía de Castro, Castelao e Ramón Cabanillas están enterrados no Panteón de Galegos Ilustres, na igrexa do convento de San Domingos de Bonaval, xunto co xurista rexionalista Alfredo Brañas, o escultor Francisco Asorey e o xeógrafo Domingo Fontán. 

15 DE MAIO

E ti... de quen ves sendo?

Deco

15 de MAIO, DÍA INTERNACIONAL DA FAMILIA

 

Sabías que existían tantos TIPOS DE FAMILIA?:

CLAN: formado por varias familias que descenden dun antepasado común  e recoñecen a autoridade dun xefe.

FAMILIA ADOPTIVA: nai ou pai non biolóxicos e filla/os.

FAMILIA BILATERAL: os devanceiros familiares principais son parentes da nai e do pai.

FAMILIA INCOMPLETA: cando falta un dos proxenitores.

FAMILIA COMPLETA: cando viven tódolos proxenitores.

FAMILIA COMPOSTA: varias familias que comparten domicilio e responsabilidades.

FAMILIA CON SÍNDROME DO NIÑO BALEIRO: Parellas nas que a/os filla/os xa abandonaron o fogar familiar e teñen que volver a acostumarse a estar sos.

FAMILIA DE ACOLLIDA: coa que se convive temporalmente, en tanto se solucionan os problemas do entorno familiar de orixe.

FAMILIA DE NAIS/PAIS SEPARADOS: nai e pai que xa non son parella e fillos.

FAMILIA DINK: parellas que renuncian ou pospoñen ter filla/os.

FAMILIA DISFUNCIONAL: aquela que non é capaz de proveer do necesario para que a/os filla/os crezan sans física e emocionalmente.

FAMILIA EXTENSA HORIZONTAL: formada por xeracións colaterais de irmáns  dunha mesma xeración cos seus cónxuxes e filla/os.

FAMILIA EXTENSA VERTICAL: formada por diferentes xeracións de nais/pais e filla/os.

FAMILIA HETEROXÉNEA: os proxenitores non gozan do mesmo status (económico, social, cultural…).

FAMILIA HOMOPARENTAL: dúas nais ou dous pais e filla/os.

FAMILIA HOMOXÉNEA: os proxenitores gozan do mesmo status (económico, social, cultural …)

FAMILIA IGUALITARIA: a autoridade é compartida pola/os proxenitora/es.

FAMILIA LAT (LIVING APART TOGETHER): parella cunha relación seria e estable que renuncian a convivir xuntos.

FAMILIA MATRIARCAL: a autoridade é exercida pola nai.

FAMILIA MATRILINEAL: os devanceiros familiares principais son parentes da nai (avoa/ós, tía/os …)

FAMILIA MATRILOCAL: vive coa nai/pai da proxenitora.

FAMILIA MONOPARENTAL EXTENSA: un/ha so/a proxenitor/a con filla/os e outras persoas con parentesco (avoa/ó, tía/os …).

FAMILIA MONOPARENTAL: nai ou pai e filla/os.

FAMILIA MULTINUCLEAR: familiar nuclear e outras persoas con ou sen relación de parentesco.

FAMILIA NEOLOCAL: vive nun lugar distinto ao da nai/pai dos proxenitores.

FAMILIA NUCLEAR/BIPARENTAL/TRADICIONAL: pai, nai e filla/os biolóxicos.

FAMILIA NUMEROSA: parellas con tres ou máis filla/os.

FAMILIA PANK: xeralmente mulleres que deciden adoptar ás/aos súas/seus sobriñas/os  para desfrutar dos vínculos afectivos sen ter que cumprir coa responsabilidade de ser nais e poder enfocarse nas súas carreiras persoais.

FAMILIA PATRIARCAL: a autoridade é exercida polo pai.

FAMILIA PATRILINEAL: os devanceiros familiares principais son parentes do pai (avoa/ós, tía/os …)

FAMILIA PATRILOCAL: vive coa nai/pai do proxenitor.

FAMILIA POLÍGAMA: nai ou pai con varias parellas e filla/os.

FAMILIA POLIGENÉTICA O RECONSTRUÍDA: Parellas con fillos concibidos a través da reprodución asistida.

FAMILIA POLINUCLEAR: formada por varias unidades familiares que comparten un fogar.

FAMILIA POLÍTICA: membros da familia da parella.

FAMILIA RECONSTITUÍDA: parella con filla/os de unións anteriores.

FAMILIA SOPORTE: na que a/os proxenitora/es non poden ocuparse totalmente da/os filla/os e delegan parte das súas obrigas  na/os filla/os maiores ou outras persoas.

FAMILIA TRANSNACIONAL: persoas relacionadas por lazos de sangue, adopción, afectivos, conxugais … que están vinculadas á migración internacional entre dous países.

FAMILIA UNIPERSOAL: a creada por un so membro.

GRUPO FAMILIAR OU CONVIVINTE: persoas con vínculos de sangue ou non, que comparten os gastos necesarios para o seu sustento.

 

E a túa … COMO É? 

DÍA MUNDIAL FORESTAL

O CARBALLO DO BANQUETE DE CONXO

Deco

Este ano imos aproveitar o DÍA MUNDIAL FORESTAL para facerlle a nosa particular homenaxe á árbore máis famosa de Santiago, nestes días de rabiosa actualidade por ser candidata a ÁRBORE EUROPEA DO ANO.

Como xa teredes descuberto, estamos a falar do CARBALLO DO BOSQUE  DO BANQUETE DE CONXO, un quecus robur de 30 metros de altura, 4 de diámetro e 250 anos de antigüidade.

MONASTERIO DE SANTA MARÍA DE CONXO

 Está situado nunha finca de 15.000 metros cadrados, á beira do río Sar, custodiado polo Mosteiro de Santa María de Conxo (con claustro de século XII e actual Hospital Psiquiátrico Provincial) e a Fonte da Virxe da Cuncha (importante punto de peregrinación e culto na entrada a Santiago polo Camiño Portugués).

FONTE DA VIRXE DA CUNCHA

O BANQUETE DEMOCRÁTICO DE CONXO

O 2 de marzo de 1856, baixo o lema “Orde e fraternidade”, ao pé da nosa árbore, convócase o Banquete de Conxo, ao que asisten un patrón e dous obreiros de cada oficio, invitados por estudantes da clase alta da Universidade de Santiago, que ademais se encargarán de servir a comida, como símbolo de respecto e igualdade ( “Que no ha nacido para esclavo el hombre”. Aurelio Aguirre).

Acoden moitos dos nome claves do Rexurdimento: Eduardo Pondal, Luís Rodríguez Seoane, Aurelio Aguirre e incluso algunhas fontes afirman que Juan Manuel Paz Novoa, Manuel Murguía e unha xovencísima Rosalía de Castro.,

Este acto crea malestar entre os sectores máis poderosos da sociedade e a Igrexa, que o toman como unha provocación e temen un novo levantamento popular, debido á crise económica que se viña arrastrando dende 1952.

Un dos seus principais impulsores, Aurelio Aguirre, é tachado de ateo polo seu discurso, que referíndose a Cristo, inclúe no seu brinde os versos:

Al nacer de un honrado carpintero,

 desnudo en el portal,lección sublime

 ofrece de igualdad al mundo entero”.

O Banquete Democrático de Conxo converterase nun acontecemento simbólico da Historia Contemporánea de Galicia e parte da orixe do galeguismo.

BRINDE DE AURELIO AGUIRRE

ENTROIDO

ORELLAS DE ENTROIDO

Deco

Como xa comentamos en entradas anteriores, coa chegada do cristianismo o Entroido convértese nunha “etapa de transición”, na que os cristiáns se preparan para entrar nun período de purificación, por medio da abstinencia e o xaxún durante corenta días, para recibila Pascua. 

De Mércores de Cinza a Xoves Santo, entre outras moitas cousas, estará prohibido: pasalo ben en Venres Santo (xogar as cartas, bailar, reunirse para falar…), traballar os días santos (incluso varrela casa) e sobre todo: comer carne.

Sen embargo, despois dos excesos de Entroido, as prohibicións máis difíciles de cumprir son as culinarias. A gastronomía galega nesta época inclúe moitos produtos derivados do porco, que estarán completamente prohibidos na época da Coresma, polo que, despois de tódolos excesos anteriores, crear réplicas dos alimentos prohibidos fará máis levadía a abstinencia da carne. E de aí que as Orellas de Entroido teñan forma de orella de porco.

 

RECEITA:

1/2 KG DE FARIÑA DE TRIGO

2 OVOS

100 GR DE MANTEIGA DE PORCO

RELADURA DE LIMÓN

UN CHISCO DE ANÍS (OU CAÑA BRANCA) E OUTRO DE SAL

200 ML DE AUGA TÉPEDA

ACEITE PARA FRITIR

AZUCRE GLASS

Mesturar os ovos, a manteiga derretida, a reladura de limón, o anís, o sal e a auga tépeda.

Ir engadindo a fariña pouco a pouco ata ter unha masa suave con tódolos ingredientes ben integrados. Deixar repousar 1 hora a temperatura ambiente (ou 2-3 na neveira).

Facer porcións pequenas e estiralas finas co rolo, empregando fariña para que non se peguen.

Fritilas en aceite abundante e moi quente, dándolle forma de orella.

Escorrer e esparexer azucre glass por riba.

DÍA ESCOLAR DA NON VIOLENCIA E A PAZ

30 DE XANEIRO

Deco

PREMIOS NOBEL DA PAZ SÉCULO XXI

2021

María Ressa

FILIPINAS

Periodista

Polos seus esforzos por salvagardar a liberdade de prensa, como condición para a democracia e a paz duradeira.

Dimitri Murátov

RUSIA

Periodista

2020

Programa Mundial de Alimentos

NACIÓNS UNIDAS

 

Polos seus esforzos para combatela fame, pola súa contribución á mellora das condicións para a paz nas zonas afectadas polos conflitos e por actuar como forza motriz nos esforzos para previr o uso da fame como arma de guerra e de conflito.

2019

Abiy Ahmed Ali

ETIOPÍA

Enxeñeiro informático e Primeiro Ministro de Etiopía

Pola súa colaboración en lograr a paz e a cooperación internacional, en representación de tódalas partes que traballan para a paz e reconciliación no noroeste de África

2018

Nadia Murad

IRAK

Activista dos dereitos humanos

Polos seus esforzos por erradicar a violencia sexual como arma en guerras e conflitos armados.

Denis Mukwege

R.D. CONGO

Xinecólogo

2017

Campaña Internacional para a Abolición das Armas Nucleares (ICAN)

SUÍZA

 

Polo seu traballo para chamala atención  sobre as catastróficas consecuencias humanitarias do uso de armas nucleares e polos seus esforzos pioneiros  para lograr un tratado de prohibición desas armas.

2016

Juan Manuel Santos

COLOMBIA

Economista e Presidente de Colombia

Polo seu esforzo en rematar con máis de 50 anos de guerra civil no seu país.

2015

Cuarteto para o Diálogo Nacional Tunecino

TÚNEZ

 

Pola súa decisiva contribución á construción dunha democracia pluralista en Túnez como consecuencia da Revolución dos Xasmíns  no 2011

2014

Kalilash Satyarthi

INDIA

Activista polos dereitos dos nenos

Pola súa loita contra a represión de nenas/os e mozas/os e polo dereito de tódolas nenas e nenos a unha educación.

Malala Yousafzai

PAKISTÁN

Estudante e Activista polos dereitos civís

2013

Organización para a Prohibición de Armas Químicas

PAÍSES BAIXOS

 

Polos seus grandes esforzos para eliminar as armas químicas.

2012

Unión Europea

UNIÓN EUROPEA

 

Pola súa contribución durante seis décadas ao avance da paz e a reconciliación, a democracia e os dereitos humanos en Europa.

2011

Ellen Johnson-Sirleaf

LIBERIA

Economista e Presidenta de Liberia

Pola súa batalla non violenta a favor da seguridade das mulleres e do seu pleno dereito na participación da obra de construción da paz.

Leymah Gbowee

LIBERIA

Terapeuta e Activista feminista

Tawakkul Karman

YEMEN

Periodista e Activista feminista

2010

Liu Xiaobo

CHINA

Escritor e Activista polos dereitos humanos

Pola súa gran e non violenta protesta polos dereitos civís en China

2009

Barack Obama

EEUU

Avogado e Presidente dos EEUU

Polos seus esforzos para fortalecer a diplomacia internacional e a cooperación entre os pobos, destacándose pola súa visión dun mundo se armas nucleares.

2008

Martti Ahtisaari

FINLANDIA

Doutor en Ciencias e Presidente de Finlandia

Pola súa importante labor durante máis de tres décadas en resolver conflitos internacionais en varios continentes

2007

Al Gore

EEUU

Periodista, Activista polo clima e Vicepresidente dos EEUU

Polos seus esforzos para construír e diseminar un maior coñecemento sobre o cambio climático causado polo home e poñelas bases para a toma de medidas que sexan necesarias para contrarrestar ese cambio.

Grupo Intergubernamental de Expertos sobre o Cambio Climático

SUÍZA

 

2006

Banco Grameen

BANGLADÉS                         

 

Polos seus esforzos para incentivar o desenvolvemento social e económico dende abaixo e demostrar que ata os máis pobres de entre os pobres poden traballar para o seu propio desenvolvemento

Muhammad Yunus

BANGLADÉS                         

Economista e fundador do Banco Grameen

2005

Organismo Internacional de Enerxía Atómica

AUSTRIA

 

En recoñecemento aos seus esforzos por impedir a proliferación de armas nucleares

Mohamed el-Baradei

EXIPTO

Avogado e diplomático

2004

Wangari Muta Maathai

KENIA

Doutora e Filosofía e ecoloxista

Pola súa contribución ao desenvolvemento sostible, á democracia e á paz.

2003

Shirin Ebadi

IRÁN

Avogada e Activista polos dereitos humanos e a democracia

Pola súa sensatez profesional e valentía na loita polos dereitos das mulleres, nenas e nenos

2002

Jimmy Carter

EEUU

Empresario e Presidente dos EEUU

Polo seu traballo para atopar solucións pacíficas aos conflitos internacionais, promover a democracia, os dereitos humanos e o desenvolvemento económico e social a través do Centro Carter.

2001

Organización das Nacións Unidas

NACIÓNS UNIDAS

 

Polo seu traballo por un mundo mellor organizado e máis pacífico.

Kofi Annan

GHANA

Economista

2000

Kim Dae Jung

COREA DO SUR

Empresario e Presidente de Corea do Sur

Polo seu traballo pola democracia e os dereitos humanos en Asia Oriental (en particular por superar máis de 50 anos de conflito entre Corea  do Sur e Corea do Norte, a democratización de Birmania e o fin da ocupación de Timor Oriental, entre outros).

O NADAL

O APALPADOR

Deco

Contan os máis anciás das montañas de Lugo que o APALPADOR (ou PENDIGUEIRO) é un carboeiro grande, barrigón, barbudo e de pelo rubio. Viste con boina,  chaqueta rechamangueira, pantalóns remendados e fuma en pipa.

Vive nas montañas do Courel, ou do Cebreiro, e nas noites de apalpadoiro, e dicir, as do 24 e 31 de decembro, recorre toda Galicia a grandes zancadas, apalpando a barriga de nenas e nenos para comprobar se comeron o suficiente ao longo do ano. Se así fora, deixa castañas quentes, algún  que outro regaliño (so aos que se portaron ben) e desexos de un Ano Novo cheo de felicidade e comida:

Por seres obediente e estares ben alimentado, con estas castañas e este agasallo deséxote fartura e bon ano”.

Durante todo o ano vive no bosque, fabrica carbón, aliméntase de froitos silvestres, mel e  xabarís, que el mesmo caza. Coas ramas que recolle no bosque fai pequenos e divertidos xoguetes de madeira para regalar.

É primo irmán do Oltentzero, o cal non é de estrañar, porque probablemente compartan orixe. Encántanos o Apalpador porque o seu estilo de vida asóciase co respecto pola natureza e o coidado do medio ambiente.  Se a isto engadimos que o tipo de regalos que deixa (unha petadiña de castañas quentes ou xoguetes de madeira fabricados por el mesmo) escapan do estilo de vida consumista no que ás veces se converte o Nadal, non podemos evitar que se converta  no noso personaxe preferido.

Vaite logo meu neniño,
marcha agora para camiña.
Que vai vir o Apalpador
a palparche a barriguiña.
 
Xa chegou o día grande,
día do noso Señor.
Xa chegou o día grande,
E virá o Apalpador.

Mañá é día de cachela,
que haberá gran nevarada
e ha vir o Apalpador
cunha mega de castañas.

Por aquela cemba,
xa ven relumbrando
o señor Apalpador
para darvos o aguinaldo.

DÍA INTERNACIONAL CONTRA A VIOLENCIA DE XÉNERO

25 DE NOVEMBRO

Deco

Segundo a Ley 11/2007, de 27 de julio, gallega para la prevención y el tratamiento integral de la violencia de género, enténdese por violencia de xénero “calquera acto violento ou agresión, baseados nunha situación de desigualdade no marco dun sistema de relacións de dominación dos homes sobre as mulleres, que teña ou poida ter como consecuencia un dano físico, sexual ou psicolóxico, incluídas ameazas de tales actos e a coacción ou privación arbitraria da liberdade, tanto se ocorren no ámbito público, como na vida familiar ou privada”.

No seu artigo 3 define as diferentes formas de violencia de xénero e fundamentalmente recolle as seguintes:

VIOLENCIA FÍSICA: calquera acto de forza contra o corpo da muller, con resultado ou risco de producir lesión física ou dano.

VIOLENCIA PSICOLÓXICA: inclúe toda conduta, verbal ou non, que produza na muller desvalorización ou sufrimento, a través de ameazas, humillacións ou vexacións, esixencia da obediencia ou submisión, coerción, insultos, illamento, culpabilización ou limitación do seu ámbito de liberdade.

Exercida, calquera das dúas, por quen sexa ou teña sido o seu cónxuxe ou por quen estea ou teña estado ligado a ela por análoga relación de afectividade, aínda sen convivencia. Tamén se inclúen os actos de violencia física contra a muller exercidos por homes do seu entorno familiar ou do seu entorno social e/ou laboral.

VIOLENCIA ECONÓMICA: inclúe toda privación intencionada, en non xustificada legalmente, de recursos para o benestar físico ou psicolóxico da muller e das súas fillas e fillos ou a discriminación na disposición dos recursos compartidos no ámbito da convivencia da parella.

VIOLENCIA SEXUAL E ABUSOS SEXUAIS: inclúen calquera acto de natureza sexual forzada polo agresor ou non consentida pola muller, abarcando a imposición, mediante a forza ou con intimidación, de relacións sexuais non consentidas, e o abuso sexual, con independencia de que o agresor garde ou non relación conxugal, de parella, afectiva ou de parentes coa vítima.

ACOSO SEXUAL: inclúe aquelas condutas consistentes na solicitude de favores de natureza sexual, para si ou para unha terceira persoa, pre-valéndose o suxeito activo dunha situación de superioridade laboral, docente ou análoga, co anuncio expreso ou tácito á muller de causarlle un mal relacionado coas expectativas que a vítima teña no ámbito de dita relación, ou baixo a promesa dunha recompensa ou premio no ámbito da mesma.

TRÁFICO DE MULLERES E NENAS CON FINES DE EXPLOTACIÓN: calquera que fora a relación que una a vítima co agresor e o medio utilizado.

CALQUERA OUTRA FORMA DE VIOLENCIA RECOLLIDA NOS TRATADOS INTERNACIONAIS que lesione ou sexa susceptible de lesionar a dignidade, a integridade ou a liberdade das mulleres.

No 2020 en España:

  • 29215 mulleres sufriron algún tipo de violencia de xénero, 8.260 foron vítimas de violencia doméstica.
  • 46 mulleres foron asasinadas (1118 dende o 2003, ano no que se empezaron a facer rexistros). A maioría menores de 50 anos que deixaron 26 orfos menores de idade.
  • 175 nenas menores de 16 anos sufriron abusos ou agresións sexuais.
  • Segundo unha Macroenquisa de Violencia contra a Muller, levada a cabo polo Ministerio da Igualdade no 2019; máis do 7% recoñecen que recibiu unha labazada ou lle tiraron algo con intención de facerlles dano, un 9% que as empurraron ou tiraron do pelo e máis dun 3 % que as patearon, arrastraron ou pegaron unha malleira.

No mundo millóns de mulleres e nenas (o 35% das mulleres de todo o mundo segundo a ONU) sofren algún tipo de violencia de xénero, mentres que os seus perpetradores gozan de total impunidade, relegando ás vítimas ao silencio, a estigmatización e a vergoña.

Isto débese, en parte, a:

  • unha cultura/educación/linguaxe… xustificadas pola tradición, que seguen mantendo á muller en condicións de suposta “inferioridade”,
  • desigualdades entre ambos sexos no ámbito laboral/económico/social …,
  • que dita discriminación está normalizada e non é vista como tal,
  • confusión de conceptos que falan do masculino e feminino como posicións enfrontadas,
  • á desigualdade distribución entre o traballo doméstico e as responsabilidades de coidado,
  • as relacións de poder do home sobre a muller alimentadas pola literatura/teatro/cine/publicidade…

Quizais, so quizais, tamén teñan algo que ver ás lexislacións precarias e ás insuficientes políticas públicas.

DÍA UNIVERSAL DO NENO

20 DE NOVEMBRO

Deco

A Asemblea Xeral da ONU aproba, por unanimidade, o 20 de novembro do1959 a Declaración dos Dereitos do Neno.

Certo que foi o primeiro gran consenso internacional sobre este tema pero, xa que legalmente non tiña carácter vinculante, non era suficiente para protexer os Dereitos da Infancia.

Despois de moitos anos de negociacións, con gobernos de todo o mundo, líderes relixiosos, ONGs e outras institucións, acórdase o texto final na Convención sobre os Dereitos do Neno (CDN), o 20 de novembro do 1989, cuxo cumprimento é obrigatorio para tódolos países firmantes, que están obrigados a respectalos e facelos cumprir sen distinción de raza, cor, sexo, idioma, relixión, opinión, procedencia, posición económica, crenzas, impedimentos, nacemento ou calquera outra condición da/o nena/o, das súas nais, pais ou representantes legais.

O Día Universal do Neno serve, polo tanto, para chamala atención sobre a situación das nenas e nenos máis desfavorecidos, dar a coñecer os Dereitos da Infancia e concienciar ás persoas da importancia de traballar día a día polo benestar do desenvolvemento das cativas e cativos máis vulnerables.

 O seus 10 principios básicos son:

  • O dereito á igualdade, sen distinción de raza relixión ou nacionalidade.
  • O dereito a ter unha protección especial para o desenvolvemento físico, mental e social da nena/o.
  • O dereito a un nome e unha nacionalidade dende o seu nacemento.
  • O dereito a unha alimentación, vivenda e atención médicas adecuadas.
  • O dereito a unha educación e a un tratamento especial para aquelas/es nenas/os que sofren algunha discapacidade mental ou física.
  • O dereito á compresión e ao amor das nais/pais e da sociedade.
  • O dereito a actividades recreativas e a unha educación gratuíta.
  • O dereito a estar entre os primeiros e recibir axuda en calquera circunstancia.
  • O dereito á protección contra calquera forma de abandono, crueldade e explotación.
  • O dereito a ser criado cun espírito de comprensión, tolerancia, amizade entre os pobos e a irmandade universal.

 

Despois da Segunda Guerra Mundial, no 1946, nace UNICEF (United Nations International Children’s Emergency Fund), converténdose no 1953 nun organismo permanente dentro do sistema da ONU, traballando prioritariamente en: supervivencia e desenvolvemento infantil, educación e igualdade de xénero, a infancia e o VIH, protección infantil e promoción de políticas e alianzas. Deste xeito pasa a ser a principal e máis coñecida organización internacional encargada de protexer os dereitos da infancia.

Pero son moitas as organizacións non gubernamentais, tanto internacionais como nacionais, que traballan neste tema: Cruz Vermella (1863), Believe in Children (1866), Save de Children (1919), Plan Internacional (1937), Oxfam Internacional (1942), Cáritas (1947), Aldeas Infantís/SOS Infancia (1949), Amnistía Internacional (1961), Axuda en Acción (1981), Pallasos sen Fronteiras (1993), Infancia sen Fronteiras (1998), Global Humanitaria (1999),  Fundación Pequeno Desexo (2000), Coalición para Rematar  coa Utilización de Nenos e Nenas Soldado (2003) …

Aínda así,  AO DÍA,  morren no mundo:

  • 18.000 nenas/os entre 1 e 4 anos, de fame.
  • 4.000 nenas/os por falta de auga potable e sistemas de saneamento.
  • 7.000 bebés por falta de atención médica.
  • 800 nenas/os menores de 5 anos a causa de malaria.
  • 2.000 nenas/os a causa de pneumonía.
  • 2.400 nenas/os menores de 5 anos en conflitos bélicos (en: Afganistán, Camerún, Iemen, Etiopía, Sáhara Occidental, Sudán do Sur, República Centroafricana, República Democrática do Congo, Mozambique, Siria, Iraq, Malí, Nixeria, Somalia …).

As cifras son arrepiantes. Moitas destas mortes poderían ser evitables e, aínda que pouco a pouco os datos van mellorando, queda moito por solucionar.

O MAGOSTO

AS CASTAÑAS

Deco

Aínda que son os romanos os que levan a fama de ter estendido o seu uso, grazas ao análise de pole e fósiles, sábese que xa había castañas na Península no Pleistoceno (ou sexa, como mínimo hai 12.000 anos).

Aos romanos témolles que agradecer as novas variedades, formas de cultivo, os coidados, os enxertos … que fixeron dela un cultivo moito máis produtivo, que se espallou rapidamente por toda Galicia pasando a ser a base da alimentación en Europa, ata a chegada da pataca e o millo tralo descubrimento de América.

Durante séculos, do castiñeiro aproveitábase todo: a madeira, as follas secas, o froito e ata os ourizos e cáscaras como combustible,  converténdose no segundo produto máis rendible (despois do viño). De feito nos contratos forais, os señores concedían un anaco de terra para plantar un souto, esixindo o pago con castañas (tamén coñecidas como “o pan de pobre”).

A castaña galega é a única de calidade recoñecida en España, conseguindo no 2009 a IXP (Indicación Xeográfica Protexida) “Castaña de Galicia” que se reserva aos froitos obtidos a partir de cultivos autóctonos galegos do castaño europeo (Castanea sativa, Mill), destinados ao consumo humano e comercializados en fresco ou conxelado.

As castañas aportan vitamina B1, B2, B3, B6, B9, vitamina C e vitamina E, así como ácidos graxos como omega 3 e 6, minerais (potasio, magnesio, fósforo, calcio) e outros compostos fenólicos con propiedades antioxidantes.

Non ten gran cantidade de graxa, nin azucre e si de  carbohidratos complexos, proteína vexetal e fibra.

Polo tanto, son un alimento saciante, beneficioso para ósos e dentes, que estimulan o bo funcionamento do sistema nervioso, con efecto cardioprotector e que contribúen ao bo tránsito intestinal. Son un alimento sen glute, así que a súa fariña pode ser usada por persoas celíacas e ao conter carbohidratos de absorción lenta pode ser consumida por diabéticos sen medo aos picos de insulina en sangue.

Pode comerse de moitas maneiras: crúa, asada, cocida, confeitada, en fariña, en pratos doces e salgados…

 

Aquí vos deixamos unha receita moi fácil de facer.

CASTAÑAS CON LEITE AO ESTILO TRADICIONAL:

INGREDIENTES:

1/2 quilo de castañas, 1l de leite, fiuncho, auga, sal, azucre, canela.

PREPARACIÓN:

Cocelas castañas sen cáscara con auga, sal e un pouco de fiuncho (aproximadamente 40 minutos). Sacalas do lume, deixalas temperar e sacarlle a segunda tona.

Quentar o leite con azucre ao gusto e un par de ramiñas de canela. Deixar repousar uns minutos, para que o leite colla ben o sabor da canela.

Engadir as castañas peladas e deixar cocer 10 minutos máis.

Pódense comer quentes ou frías.

 

Se a probades quizais vos sorprendades …

O SAMAÍN

A NOITE DOS MORTOS

Deco

Encántanos este texto para celebrar  O Samaín:

En México, los vivos invitan a los muertos en la noche de hoy cada año, y los muertos comen y beben y bailan y se ponen al día con los chismes y las novedades del vecindario.

Pero al fin de la noche, cuando las campanas y la primera luz del alba les dicen adiós, algunos muertos se hacen los vivos y se esconden en las enramadas y entre las tumbas del camposanto. Entonces la gente los corre a escobazos: ya vete de una vez, ya déjanos en paz, no queremos verte hasta el año que viene.

Es que los difuntos son muy quedados.

 

En Haití, una antigua tradición prohíbe llevar el ataúd en línea recta al cementerio. El cortejo lo conduce en zig-zag y dando muchas vueltas, por aquí, por allá y otra vez por aquí, para despistar al difunto y que ya no pueda encontrar el camino de regreso a casa.

En Haití, como en todas partes, los muertos son muchísimos más que los vivos. La minoría viviente se defiende como puede.

«Los Hijos de los Días». Eduardo Galeano.

Eduardo Galeano foi un periodista e escritor que naceu en Montevideo no 1940. No 1973 o exilio levouno primeiro a Arxentina e posteriormente á costa catalana. Foi investido Doutor Honoris Causa da Universidade de La Habana, de El Salvador, a Universidade Veracruzana de México, a Universidade Nacional de Córdoba (Argentina), a Universidade de Bos Aires e a Universidade de Guadalajara (México). No 1985 volta a Montevideo onde vive ata a súa morte no 2015.