PERSONAXES DE NADAL

O NADAL NO MUNDO

Deco

Se ben o personaxe universal de Nadal é Papá Nöel en tódalas súas variantes (San Nicolás, Santa Claus, Viejito Pacuero, Colacho, Santi Clo …)  son moitas as personalidades que chegan ás casas de todo o mundo nesta época tan entrañable.

O TOMTE. ESCANDINAVIA (Suecia, Finlandia e Noruega).

O Tomte é un gnomo de Nadal con longa barba branca, pequeno, saltarín, habilidoso e moi bondadoso. Vive escondido nun frío e frondoso bosque e encántalle saír sen ser visto, para axudar e contemplar a felicidade dos demais. É por todo isto que foi escollido por Papa Nöel como persoa ideal para axudarlle.

TOMTE

A BEFANA. ITALIA.

É unha bruxa boa que a noite do 5 ao 6 de xaneiro visita os fogares italianos. Viaxa na súa escoba e na súa cesta trae doces para ás nenas e nenos que se portaron ben e carbón para os que se portaron mal. Débeselle deixar laranxa ou mandarina e un vaso de viño doce para que recupere as forzas.

Conta a lenda que os Reis Magos chamaron á súa porta pedindo axuda e que a señora negouse a acompañalos. Ao pouco tempo arrepentiuse, preparou unha cesta de doces e saíu na súa busca chamando a tódalas portas e ofrecendo os seus doces aos nenos que atopaba polo camiño. Dende entón recorre o mundo repartindo regalos para obter o seu perdón.

 

A BEFANA

BABUSKA. RUSIA.

Similar á Befana, reparte regalos aos nenos rusos na noite do 6 de xaneiro. Esta misión impuxéronlla os Reis Magos pola súa hospitalidade e por ter a  casa máis limpa de todo Rusia.

A BABUSKA

FRAU PERCHTA.   ALEMANIA E AUSTRIA.

Representada con nariz aguileña feita de ferro , vestida con farrapos e bastón, esta bruxa ofrece moedas de prata aos nenos que se portaron ben, pero nada bo se pode esperar dela se te portaches mal.

Está obsesionada coa limpeza doméstica en xeral, e máis vale ter todo o liño fiado antes da noite de Reis e a casa limpa senón entrará no teu dormitorio, destriparate e encherá as túas tripas con pedras e palla.

FRAU PERCHTA

DEZ MOROZ e a súa neta SNEGUROCHKA . PAÍSES DA ANTIGA UNIÓN SOVIÉTICA.

Coñecidos popularmente como o Avó Xeado e a Doncela de Neve, reparten os regalos montados nun gran carruaxe tirado por tres cabalos brancos (troika), na noite de fin de ano. Cunha  barba máis longa que a de Papa Nöel,  Dez Moroz ten unha vara máxica (de cristal ou prata) coa que cando peta no chan crea grandes xeadas. Viste con abrigo longo ata os pés, botas de feltro guantes e gorro de pel, acorde co clima da súa rexión.

A súa neta e axudante, Snegurochka, vai vestida tamén cun abrigo del pel ata os pés e aparece representada habitualmente co tocado tradicional.

DEZ MOROZ E SNEGUROCHKA

O KRAMPUS. PAÍSES ALPINOS ( Austria, Alemania, República Checa, Eslovenia, Suíza, Croacia, Hungría, Holanda …)

Metade cabra, metade demo, con orellas de elfo, grandes cornos, lingua vermella e puntiaguda, cabeiros e o corpo cuberto de pelo, aparece na noite do 5 ao 6 de decembro, cunha gran cesta nas costas, para levarse aos nenos que se portaron mal ou que non teñen espírito de Nadal.

KRAMPUS

PÈRE FOUETTARD. ALSACIA (Francia, Bélxica, Luxemburgo …).

Aparencia desaliñada, vestido cunha túnica escura e barba longa, acompaña a San Nicolás e, ao igual que o Krampus, a súa función é castigar aos nenos que se portaron mal, para o que utiliza o seu látigo ou algunha das varas que porta, para dar algunha que outra azouta, polo que é coñecido popularmente como Pai Látigo.

PÈRE FOUETTARD

GRÝLA, LEPPALÚDI E O SEU GATO JÓLAKÖTTURINN ( ou YULE CAT) . ISLANDIA.

Son troles caníbales islandeses. Teñen 13 fillos coñecidos como os YULE LADS. Gústalles moito comer, facerlle bromas á xente e deixarlles regalos nos zapatos aos se portaron ben ou patacas podrecidas aos que se portaron mal.

Jólakötturinn é a súa mascota, un gato non tan amigable, que ronda polos teitos das casas e mira polas ventás para comerse aos que non se puxeron roupa nova polo Nadal.

OS YULE LADS

HOTEIOSHO. JAPÓN.

Deus xaponés da fortuna, que aparece o día de fin de ano (xa que os xaponeses non celebran o Nadal). Din que ten ollos nas costas para observar aos nenos sen que se dean conta e ver se se portan ben.

 

 

 

 

 

De tódolos xeitos non é necesario saír das nosas fronteiras para atopar diferentes personaxes de Nadal, pero iso xa da para outra historia.

25 DE NOVEMBRO

DÍA INTL. CONTRA A VIOLENCIA DE XÉNERO

Deco

Un dos primeiros pasos para evitar a VIOLENCIA DE XÉNERO e criar, dende o nacemento, ás nosas nenas e nenos en IGUALDADE.

Co afán de colaborar neste «proceso de educación», case tódalas cadeas de televisión, sexan privadas ou non, deseñan  series ou películas de debuxos animados dirixidos a eles. 

Pero … ¿respectan os debuxos animados os valores que evitan as conductas sexistas ou seguen incluíndo nas súas tramas estereotipos asignados exclusivamente a un ou outro xénero?

 

PRINCESAS DISNEY :

Fisicamente todas elas aparecen sexualizadas, con peitos grandes, delgadas, de cintura estreita pero con curvas, ollos grandes e perfectamente peiteadas en calquera ocasión.

Estas princesas soen ser sempre mozas, pero o patrón cambia cando aparece un personaxe secundario muller, xa que soe tratarse de alguén con certa idade e sobrepeso (Úrsula, Fada Madriña, Flora, Fauna e Primavera …).

BRANCANEVES, CINCENTA E AURORA:

Son damiselas en apuros cuxo maior forte son as tarefas do fogar, todas son limpas, ordenadas, saben coser…

Soen ser infelices, desventuradas, fracasadas … e ocórrenlle unha infinidade de desdichas.  So conseguen a súa felicidade cando se casan co príncipe. 

ARIEL, BELA, JASMINE, MULÁN E ESMERALDA:

Trátase de personaxes que aínda que nun principio amosan certa rebeldía, autosuficiencia, independencia, ansia de liberdade … non se senten de todo completas ata que non casan co príncipe.

A CASA DE MICKEY MOUSE:

MINIE e DAISY utilizan os seus tacóns durante todo o día, realicen a actividade que realicen, van sempre de vestido e con complementos no pelo.

A solución aos problemas que xorden sempre vai da man dun personaxe masculino, aínda que este sexa secundario.

A PATRULLA CANINA:

Dun grupo de 6 cachorros so un é muller (SKYE)  e ten as características típicas relacionadas co xénero feminino: doce, amable, voluntariosa, feminina … Representa a beleza xa que é bonita, con estilo e sempre vai vestida de rosa.

KATIE, a nena veterinaria, tamén cumpre co estereotipo feminino: simpática, empática, comprensiva e sobre protectora co seu irmán. Fisicamente: guapa, rubia, de ollos azuis, pel branca e tamén vestida de rosa.

PEPA PIG:

Estes debuxos animados responden ao estereotipo dunha familia tradicional na que o pai é un pouco desastre e a responsabilidade maior recae sobre a nai que é a que se encarga das tarefas do fogar, de coidar aos nenos ou cociñar. 

Por outra banda, as personaxes femininas levan os labios vermellos e están vestidas das cores asignadas tradicionalmente ás mulleres.

PEPA PIG

LADY BUG:

Unha súper heroína valente, independente, autosuficiente … para a que o máis importante na vida é o mozo que lle gusta. A ansiedade por chamala súa atención fai que se comporte de maneira egoísta e celosa, chegando incluso a espialo.

LADY BUG

STAR BUTTERFLY:

A aparencia física, tanto de STAR BUTTERFLY como da raíña MOON BUTTERFLY responde aos canons de beleza asignados á muller: guapas, esveltas, altas, delgadas,  atractivas, coquetas … no caso da raíña hai unha certa preocupación por ter unha imaxe adecuada á súa posición. Ademais asume o papel de nai responsable da súa familia, sendo esta a súa prioridade.

PINY, INSTITUTO DE NEW YORK:

Rapazas nun instituto de moda obsesionadas coa roupa ou ca posición social que ocupan no centro, discutindo sobre se outra rapaza ten estilo ou non.

PINY. INSTITUTO DE NEW YORK

FREAK TOWN:

A protagonista é unha PRINCESA BOO BOO berrona, histérica e cursi, estereotipos xeralmente aplicados ao xénero feminino.

PRINCESA BOO BOO

MONSTER HIGH:

Rapazas totalmente superficiais, para as que o máis importante é a súa imaxe (labios siliconados, exceso de maquillaxe, tacóns imposibles …) e conquistar aos rapaces da súa escola.

MONSTERS HIGH

DORAEMON:

A señora NOBI, aínda que é unha nai boa e cariñosa, ten mal carácter cando se enfada. Sempre está ordenando, limpando, berrando e castigando ao seu fillo.

TAMAKO NOBI

SHIN CHAN:

A nai do protagonista é unha muller histérica, berrona, que perde os nervios con facilidade, caprichosa e cuxo maior interese e ir de compras e buscar as mellores ofertas.

Nunca resolve un problema, pero admira a intelixencia dos homes que o fan.

MISAE NOHARA

GUMBALL:

O obxectivo da nai (NICOLE) é coidar da súa familia, encárgase absolutamente de todo o que ten que ver co seu fogar. Aínda que e comprensiva e protectora, outra vez se nos aparece a imaxe dunha nai que  tende a perdelos nervios e o autocontrol.

NICOLE WATTERSON

… E SUMA E SEGUE

É como para reflexionar se estes son os valores que queremos transmitir ás nosas fillas e fillos e se queremos contarlle que estes son os modelos de nenas, mozas e mulleres que en realidade existen.

É coma para non querer que se sintan incompletos se deciden non ter parella ou fillos.

É como para pensar en se so as mulleres queren á súa familia, fan as labores do fogar, se preocupan polos seus fillos ou saben resolver problemas cotiás.

É como para recapacitar en se o feito de que che guste a moda, a mecánica, ir de compras, os deportes de risco, as flores ou as pedras, sendo home ou muller, te converte nunha persoa máis o menos válida.

É como para ensinarlles que o teu físico non te define.

É como, para, polo menos, darlle unha volta.

DÍA UNIVERSAL DO NENO

PRINCIPAIS DEREITOS DO NENO

Deco

DEREITO Á VIDA:

  • Dereito a non ser asasinado, a sobrevivir e a medrar en condicións óptimas.

DEREITO Á IDENTIDADE:

  • Dereito, dende o seu nacemento, a ter nome e apelido, nacionalidade, a saber quen son os seus pais e a ser coidado por eles (na medida do posible).
  • Dereito ao recoñecemento oficial da súa existencia e dos seus dereitos.

DEREITO Á ALIMENTACIÓN E A AUGA:

  • Dereito a comer, a non pasar fame e a non sufrir mal nutrición.
  • Dereito á aplicación da tecnoloxía dispoñible e ao subministro de alimentos nutritivos adecuados e a auga potable salubre, tendo en conta os perigos e riscos da contaminación do medio.

DEREITO Á SAÚDE:

  • Dereito do neno ao goce do máis alto nivel posible de saúde e dos servizos para o tratamento das enfermidades e a rehabilitación da saúde.
  • Dereito de que ningún neno sexa privado do seu dereito ao desfrute dos servizos sanitarios.
  • Dereito a que as súas nais teñan aseguradas atención sanitaria prenatal e postnatal apropiadas.
  • Dereito a que os Estados Partes adopten medidas eficaces e apropiadas para abolir as prácticas tradicionais que sexan prexudiciais para a saúde dos nenos.
  • Dereito a que os seus proxenitores lle proporcionen, dentro das súas posibilidades e medios económicos, as condicións de vida que sexan necesarias para o desenvolvemento do neno. Os Estados Partes, en caso necesario, proporcionaran asistencia material e programas de apoio, con respecto á nutrición, vestiario e vivenda.

DEREITO A UNHA FAMILIA:

  • Dereito a non ser separado dos seus pais contra a vontade destes, excepto que tal separación se deba ao interese superior do neno.
  • Dereito a manter relacións persoais e contacto directo con ambos proxenitores de modo regular, salvo se fose contrario ao interese superior do neno.
  • Dereito do neno e dos seus pais a saír de calquera país e entrar no propio co fin da reunificación familiar ou o mantemento da relación entre uns e outros.
  • Dereito a un fogar de garda, a kafala no dereito islámico, á adopción, ou a colocación en institucións adecuadas de protección de menores, no caso de estar privados do seu medio familiar ou o seu superior interese esixa que non permanezan nese medio; asegurando a continuidade na educación do neno e a súa orixe étnica, relixiosa cultural e lingüística.

DEREITO Á EDUCACIÓN:

  • Dereito a recibir unha educación, a gozar dunha vida social e a construír o seu propio futuro. Este dereito é esencial para o seu desenvolvemento económico, social e cultural.
  • Os nenos que sofren algunha discapacidade mental ou física teñen dereito a un tratamento especial para acceder aos recursos de forma equitativa e poder gozar dunha vida plena e decente en condicións que aseguren a súa dignidade e lle permitan bastarse por si mesmos, facilitando a participación activa do neno na comunidade. Esta asistencia será gratuíta sempre que sexa posible e estará destinada a asegurar que o neno teña un acceso efectivo á educación, a capacitación, aos servizos sanitarios e de rehabilitación, á preparación para o emprego e as oportunidades de esparexemento e reciba tales servizos co obxecto de que logre a integración social e o desenvolvemento individual, incluído o seu desenvolvemento cultural e espiritual, na máxima medida posible.
  • Dereito a  unha educación que se poida exercer progresivamente e en condicións de igualdade de oportunidades de dereito.
  • Dereito a unha educación primaria e secundaria gratuíta e obrigatoria.
  • Dereito a unha ensinanza superior accesible a todos, sobre a base da capacidade, por cantos medios sexan apropiados.
  • Dereito a que se adopten medidas para fomentala asistencia regular ás escolas e reducir a taxa de deserción escolar.
  • Dereito á información e orientación en cuestións educacionais e profesionais e que teñan acceso a elas.
  • Dereito a que os Estados Partes fomenten e alenten a cooperación internacional en cuestións de educación a fin de contribuír a eliminar a ignorancia e o analfabetismo en todo o mundopor

DEREITO A XOGAR:

  • Dereito á actividades recreativas que os fagan medrar como cidadáns e persoas.
  • Dereito ao descanso, ao esparexemento, ao xogo e a participara en actividades recreativas propias da súa idade e a participar libremente na vida cultural e nas artes.

DEREITO Á PROTECCIÓN:

  • Dereito a vivir nun contexto seguro e protexido que preserve o seu benestar e fomente o seu desenvolvemento físico, mental e social.
  • Dereito a ser protexido de calquera forma de maltrato, castigo, abuso físico ou mental, abuso sexual, discriminación, explotación laboral, descoido ou trato neglixente …
  • Dereito a estar protexido contra toda forma de discriminación ou castigo por causa da condición, actividades, opinións expresadas ou crezas dos seus pais, titores legais ou dos seus familiares.
  • Dereito a estar entre os primeiros en recibir axuda en calquera circunstancia que poña en perigo a súa integridade.
  • Dereito a que a súa identidade sexa preservada, incluíndo a súa nacionalidade, nome e relacións familiares.
  • Dereito á protección da lei contra os ataques ilegais á súa honra e a súa reputación.
  • Dereito á protección da lei contra a intromisión na súa vida privada, familia, domicilio ou correspondencia.
  • Dereito a unha protección especial aos nenos considerados refuxiados ou que soliciten o estatuto de refuxiado, sendo obriga do Estado cooperar cos organismos competentes para garantir dita protección e asistencia.

DEREITO Á LIBERDADE:

  • Dereito a expresarse, a ter opinións, a acceder á información e a participar nas decisións que o afectan, en función da súa idade e madurez.
  • Dereito a ser criado na tolerancia, na amizade entre os pobos e a irmandade universal para que máis tarde poidan eles inculcar estes valores.
  • Dereito a non ser trasladado ou retido ilicitamente no estranxeiro, xa sexa polo seu pai, nai ou unha terceira persoa.
  • Dereito a ser escoitado en todo procedemento xudicial ou administrativo, xa sexa directamente ou a través dun representante ou órgano apropiado, en consonancia coas normas de procedemento de lei nacional.
  • Dereito á liberdade de buscar, recibir e difundir informacións e ideas de todo tipo, sen consideración de fronteiras, xa sexa oralmente, por escrito ou impresas, en forma artística o por calquera outro medio elixido polo neno ( a non ser que vulneren os dereitos ou reputación dos demais, a seguridade nacional ou orde público ou a saúde e moral públicas, entre outras).
  • Dereito á liberdade de pensamento, conciencia e relixión.
  • Dereito a non ser sometido a torturas ni a outro tratos ou penas crueis, inhumanos ou degradantes, á pena capital ou á prisión perpetua.
  • Dereito a non ser privado da súa liberdade ilegal ou arbitrariamente. A detención, encarceramento ou prisión levarase a cabo de conformidade coa lei e utilizarase so como medida no último recurso e durante o período máis breve que proceda, sendo, en todo caso, tratado con humanidade e respecto e tendo en conta as necesidades das persoas coas súa idade.

DEREITO Á IGUALDADE:

  • En tódolos sentidos sen distinción de raza, cor, relixión, idioma, nacionalidade, sexo, opinión política ou de outra índole, orixe nacional, étnico ou social, posición económica, impedimentos físicos, nacemento ou calquera outra condición do neno, dos seus pais ou dos seus representantes legais.

DEREITO Á INFORMACIÓN:

  • Dereito ao acceso á información e ao material procedentes de diversas fontes nacionais e internacionais, en especial o que teñan por finalidade promover o seu benestar social, espiritual e moral e a súa saúde física e mental.

 

 

Botastes a conta de cantos de estes dereitos se vulneran cada día no mundo?

Dicímosvolo nós: TODOS.

 

O MAGOSTO

O día das castañas en España

Deco

Atopámonos ante unha época de recolecta, de aproveitar o que a natureza nos ofrece nunha longa lista de produtos  de outono: castañas, noces, avelás, figos, mazás, cabazas, marmelo, laranxas, mandarinas, uvas, nabos, coles, millo, setas … 

A isto sumaremos unha serie de tarefas que hai que rematar antes de afrontar un longo inverno: a vendima, a matanza do porco, a recollida do millo … Tarefas que se fan moito máis levadías cando se levan a cabo en comunidade, acompañadas, como non, de gastronomía, música, bailes, xogos e bromas.

E aínda que non é o caso do Magosto galego (para iso xa temos o Samaín), en moitas zonas esta celebración está totalmente relacionada co Día de Defuntos ou Tódolos Santos.

 

AMAGÜESTU. ASTURIES.

Celebrada a finais de outubro, principios de novembro cando “el airín de les castañes” tira o froito dos castiñeiros.

A xente reúnese para colaborar no San Martín, na esfoyaza do millo  ao redor do lume, das castañas, da música de gaita, dos bailes, como a Danza Prima en corro ou o Riu Verde. 

As castañas son acompañadas por “sidra del duernu”, unha sidra doce, fresca e sen alcohol. 

 

DANZA PRIMA

 

MAGOSTA. CANTABRIA.

Celebrada coa chegada do ábrego, vento do sureste, tamén coñecido como «o vento das castañas», na época do tardíu (outono).

Nun prau (prado) colócanse uns paus cruzados, con oco para poder prender ben o lume. As castañas van sobre unha cama de fento trenzado de maneira grosa e, sucesivamente, capa de fento e outra de castañas ata rematar as castañas.

Ao redor da fogueira soa música de pandeireta, de pitu, de tambor … e lévanse a cabo animados bailes.

Unha vez listas as castañas, retíranse do lume e tápanse para que súen.

No reparto, primeiro están os membros do concejo, despois os anciás, posteriormente os mozos e por último os nenos.

A festa remata co enterro da bruxa (xeralmente representada pola castaña máis ruín de todas), a paus, baixo as cinzas aínda fumegantes da fogueira, co fin de evitar terribles maleficios.

PITERO de Cantabria

 

GAZTAINERRE. PAÍS VASCO.

Hoxe en día celébrase o luns seguinte a Tódolos Santos.

Castañas, caracois en salsa, chourizos e morokil  (papas de leite con fariña de millo) conforman o menú deste día, acompañados de viño ou sidra caseiros.

Antigamente homes e mulleres  celebrábano por separado. As mulleres reuníanse nos caseríos e os homes facíano nas tabernas de costume.

Os bailes, tanto agarrados como soltos, estaban amenizados con música de trikitixa (acordeón pequeno), pandeiro, alboka (instrumento de vento feito con cornos), dulzaina …

TRIKITIXA
ALBOKA

 

CASTANYADA. CATALUÑA.

Na noite do 31 de outubro, ademais das castañas, é típico comer outros produtos de temporada como boniato (batata), cabaza, setas ou os típicos panellets (pasteliños en forma de bóla con base de pataca ou batata e cubertos de froitos secos) acompañados de moscatell.

Antigamente as campás repenicaban toda a noite para honrar aos mortos e anunciar a chegada de Tódolos Santos. Nas casas a xente rezaba e asaba castañas, crendo que neste proceso conectaba cos defuntos. O ágape daba forzas ao campaneiro para tocar durante tantas horas.

PANELLETS

 

LOS FINADOS. ILLAS CANARIAS.

Dende o 31 de outubro ata o 2 de novembro, entre castañas tostadas, mazás, améndoas e noces recórdanse aos seres queridos que xa non están.

Era tradición poñer enriba das lápidas quintais de cereais, garrafóns de viño, cestas de pan, carneiros vivos … para sufragar os enterros e a misa de ánimas.

Por outra banda, os ranchos de ánimas (grupos de homes que se dedicaban a tocar polas casas de porta en porta) pedían diñeiro para sufragar a misa polos defuntos.

RANCHO DE ÁNIMAS

 

LA CHAQUETÍA. EXTREMADURA E CASTILLA LEÓN.

Na tarde do 1 ou 2 de novembro, grupos de nenos van de casa en casa pedindo produtos típicos da época: castañas, figos, mazás, marmelo … co que posteriormente farán unha merenda.

Cantan coplas do estilo de: “Tía, la chaquetía, los pollos de mi tía, unos cantan, otros pían y otros piden ¡castañas cocidas!”

É curioso como este costume non pode deixar de recordarnos ao Trick’r Treat (Truco ou Trato) americano da noite de Halloween.

Na casa é típico preparar doces e tortas típicos para a ocasión. Entre eles a chaquetía: masa feita a base de ovos, azúcar, licor (augardente e anís), manteca, fariña e aceite.

CHAQUETÍA

 

Esta foi a nosa selección, pero se coñeces algunha máis fáinolo saber.

O QUE NOS GUSTA A NÓS UNHA FESTA!!!!

O DÍA DOS MORTOS

A VIDA E A MORTE

Deco

En tódolos países do mundo, dun xeito ou doutro, os vivos renden culto a familiares, amigos ou coñecidos que xa non están entre nós.

En moitos sitios, estes ritos baséanse no recorrido histórico  e na mestura de  diferentes culturas ( ritos celtas e católicos no Samaín ou prehispánicos e católicos no Día dos Mortos dos países latinos de América, por exemplo).

Pero en calquera caso, trátase de render un tributo á xente que dalgunha maneira honramos en vida e que agora botamos en falta.

Aquí vos deixamos algúns exemplos:

 

DÍA DE DIFUNTOS/DÍA DOS FINADOS: en España, Venezuela, Arxentina, Chile, Brasil, Portugal …

As familias limpan as tumbas dos seus seres queridos e decóranas con flores e velas. O Día de Defuntos visítase o cementerio en familia e  acódese á igrexa.

Nesta época cómense  produtos doces típicos como os ósos de santo, buñuelos de vento, buñuelos de cabaza, os panellets (en Cataluña) …

En Colombia tamén é típico deixar nas tumbas ofrendas de comida, xoguetes e auga. 

ÓSOS DE SANTO

DÍA DE LOS MUERTOS: México, Nicaragua, Panamá …

Móntanse altares coloridos con papel picado, flores de cempasúchil, caveiriñas literarias, recordos e fotos dos defuntos.

Como ofrenda: comida, bebida e caveiras de azucre, entre outros doces …

A xente píntase a cara de esqueleto ou catrina e hai música por todas partes.

FLOR DE CEMPASÚCHIL

En Guatemala son típicos os BARRILETES MAIAS: cometas con mensaxes escritos a man para comunicarse cos mortos.

BARRILETE MAIA

En Perú fanse as TANTAWAWAS ou GUAGUAS, que son un pan doce con forma de bebé.

TATAWAWA

En Ecuador, ademais das guaguas, bébese COLADA MORADA, unha bebida púrpura a base de millo.

COLADA MORADA

En Bolivia as guaguas, ademais de forma de bebé, poden ter forma de sol, de lúa, de esqueira, de cabalo, outros símbolos da nai terra, da vida ou da morte.

TATAWAWA BOLIVIANA

En Belice, prepáranse alimentos típicos como o MUKBIL POLLO, con masa de millo, polo, tomate, condimentos … envolto en folla de plátano formando un tamal grande.

MUKBIL POLLO

HALLOWEEN: EEUU, Gran Bretaña, Canadá …

Nenas e nenos van disfrazados (zombis, bruxas, esqueletos …) de porta en porta co seu TRICK OR TREATING (TRUCO OU TRATO), ou sexa: trasnada ou lambetada.

Tamén son típicas as JACK-O`-LANTERN ou cabazas talladas con luz dentro.

É unha noite de sustos, bromas e historias de terror.

JACK-O'-LANTERN

FESTIVAL DE FET GEDÉ: Haití.

Trátase dun ritual relixioso de estilo vudú. As ofrendas nas tumbas consisten en velas caseiras de cera de abella, flores, cacahuetes, café … e botellas recheas de ron con chile, para quentar os ósos do Deus da Morte Bawon Samedi (Barón Sábado) e do seu fillo Gedé.

BAWON SAMEDI

Os participantes van  vestidos de vermello e negro e  fuman, beben e comen mentres din obscenidades.

Unha sacerdotisa, coñecida como a MAMBO, dirixe unha cerimonia sanguenta (na que se sacrifican galiñas ou pombas) e onde baña unha cruz en ron e a prende con lume para liberar aos crentes dos seus pecados.

UNDÁS: Filipinas.

As persoas viaxan dende calquera punto para reunirse coas súas familias para celebrar este día tan especial, que en forma é moi parecido ao Día dos Mortos de México, pasando o día no cemiterio comendo, bebendo e incluso xogando ás cartas.

UNDÁS

MAHALAYA: India.

Soe celebrarse na primeira quincena de setembro con cánticos sobre a reencarnación da DEUSA DURGA, Gran Deusa Nai de todo o Universo, pedíndolle que manteña aos demos ben afastados e protexa aos vivos.

Moitas persoas aproveitan para bañarse no río GANGA, considerado sagrado polos hindús, mentres pide polos seus familiares defuntos.

DEUSA DURGA

PCHUM BEN: Camboia.

Celébrase con cánticos e ofrendas para ata sete xeracións atrás.

Esta festividade dura 15 días e é tan importante que son vacacións en todo o país, para que todos poidan visitar ás súas familias.

Ese día vístese de branco en sinal de loito e fanse ofrendas de comida, moitas delas nos templos budistas, para pedir a bendición dos monxes e aplacar a fame das ánimas dos que cometeron malos actos en vida.

IAMA, o Rei do Inferno, libera estas almas para que busquen aos seus familiares. Se conseguen comida poderán reencarnarse, do contrario os familiares deberán temer as consecuencias.

IAMA

QING MING: China.

Celébrase na primavera, limpando as tumbas e decorándoas con flores e ramas de salgueiro para afastar os malos espíritos.

Entre as ofrendas, ademais de comida, destaca o papel JOSS queimado en representación de cartos ou obxectos de luxo.

Tamén se queima incenso e bótanse petardos para avisar aos antepasados da nosa presencia.

Grandes fogueiras e lanternas de papel que se lanzan ao ceo guían aos mortos no seu camiño ao máis alá.

PAPEL JOSS

OBON: Xapón.

Celebrada no verán, as ofrendas realízanse nun BUTSUDAN (altar en honor a Buda)  con comida, flores e as CHOCHIN ou lanternas de papel. Tamén son típicas as figuriñas feitas con berenxenas ou cogombros, con patas de palillo, que representan cabalos ou vacas nas que os espíritos se trasladan dun mundo ao outro.

O último día, na cerimonia do TORO NAGASHI, as familias guían aos seus antepasados de regreso ao outro mundo  depositando as chochin en lagos ou ríos.

TORO NAGASHI

BOON PARA WATE: Tailandia.

Celebrada na primavera consiste nunha procesión (a PHI TA KHON) con música e desfile de máscaras, que dura tres días.

No primeiro, os homes novos varóns disfrázanse de espíritos e pantasmas para gastarlle bromas aos aldeáns.

No segundo, báilase e algúns participantes perseguen ás mulleres con enormes símbolos fálicos de cor vermella.

No terceiro e último día, os monxes recitan no templo a historia da última reencarnación de Buda.

PHI TA KHON

TAEBORUM: Corea do Sur.

Traducido como “gran lúa” é unha celebración que se fai no inicio da primavera.

É tradición comezar o día comendo froitos secos, xa que os ruído que se fai con eles afastará aos malos espíritos.

Tamén é típico  comer o OGOKBAP (arroz cocido con outros cereais, legumes e verduras) e beber  KWIBALKI SUL, unha especie de viño frío que aguza o oído del tal xeito que servirá para escoitar so boas noticias.

Outros costumes son: subir unha montaña para contemplar a lúa (o primeiro que o faga terá boa sorte todo o ano) ou cruzar unha ponte tantas veces como anos se teñan (para non caer enfermo).

OGOKBAP

FAMADIHANA: Madagascar.

O pobo malgache celebra o regreso literal dos mortos ao mundo dos vivos, cada 7 anos, como demostración de respecto e amor polos seus familiares falecidos.

Unha celebración con banquete, música e baile, nun ambiente festivo e de alegría, no que non hai cabida para a tristeza.

Neste rito prodúcese a exhumación dos restos dos familiares e amigos, situación aproveitada para substituír a vella mortalla por unha nova.

Os mortos participan en todo momento da celebración, sendo sentados á mesa e participando no baile.

FAMADIHANA

E aquí en Galicia celebramos o SAMAÍNsen embargo, para saber máis sobre este tema, deberás buscar nas entradas anteriores. 

CELEBRADE A VIDA

 E CELEBRADE A MORTE, 

PERO CELEBRADE.

E SE BOTADES AL ALGUÉN DE MENOS

BUSCADE ENTRE AS ÁNIMAS

BUH!

DÍA DAS LETRAS GALEGAS

17 DE MAIO

Deco

SABÍAS QUE …

  • Dende 1963, xa son 60 as homenaxeadas e homenaxeados. A primeira foi Rosalía de Castro e o último Florencio Delgado de Gurriarán.
  • Neste tempo so foron homenaxeadas 5 mulleres: Rosalía de Castro (1963), Francisca Herrera Garrido (1987), María Mariño (2007), María Victoria Moreno (2018) e Xela Arias (2021). En contraposición á escasa presenza e visibilidade das mulleres homenaxeadas, dende a plataforma de crítica literaria feminista a Sega, celébrase, dende o 2014,  o DÍA DAS GALEGAS NAS LETRAS, o 15 de Agosto, que este ano estará dedicado a Luísa Villalta.
  • 30 escritoras/es naceron no século XIX, 27 no século XX e o resto en épocas anteriores (Afonso X O Sabio, Martín Códax e Mendinho no S. XIII, Xoan de Cangas no S. XIV e Frei Martín Sarmiento no XVII).
  • 15 son orixinarias/os da provincia de A Coruña, 15 de Lugo, 11 de Ourense e 12 de Pontevedra (o resto naceron fóra de Galicia, de feito Lorenzo Varela naceu nun barco camiño a Cuba). 
  • Como é sabido, un dos requisitos para ser homenaxeada/o é que tiveran pasado ao menos 10 anos dende o pasamento. A persoa máis nova foi Luís Amado Carballo, que morreu con tan so 26 anos, como consecuencia dunha tuberculose. A persoa máis vella era Antonio Fraguas Fraguas que morreu con 94 anos. Outras 3 persoas máis morreron con menos de 40 anos (Manuel Antonio con 30, Lois Pereiro e Xoan Vicente Viqueira con 38) e 2 con máis de 90 (Manuel Murguía e Xosé Filgueira Valverde, con 90 cumpridos).                 
  • Castelao e Curros Enríquez morreron no exilio (en Bos Aires e Cuba, respectivamente).
  • Da época moderna (referímonos a S. XIX e XX) o que máis tardou en ser homenaxeado foi Xoan Manuel Pintos que levaba 99 anos morto. Os que menos : Antón Avilés de Taramancos, Uxío Novoneyra e Roberto Vidal Bolaño, dos que so  pasaran 11 anos dende o seu pasamento.
  • Rosalía de Castro, Castelao e Ramón Cabanillas están enterrados no Panteón de Galegos Ilustres, na igrexa do convento de San Domingos de Bonaval, xunto co xurista rexionalista Alfredo Brañas, o escultor Francisco Asorey e o xeógrafo Domingo Fontán. 

15 DE MAIO

E ti... de quen ves sendo?

Deco

15 de MAIO, DÍA INTERNACIONAL DA FAMILIA

 

Sabías que existían tantos TIPOS DE FAMILIA?:

CLAN: formado por varias familias que descenden dun antepasado común  e recoñecen a autoridade dun xefe.

FAMILIA ADOPTIVA: nai ou pai non biolóxicos e filla/os.

FAMILIA BILATERAL: os devanceiros familiares principais son parentes da nai e do pai.

FAMILIA INCOMPLETA: cando falta un dos proxenitores.

FAMILIA COMPLETA: cando viven tódolos proxenitores.

FAMILIA COMPOSTA: varias familias que comparten domicilio e responsabilidades.

FAMILIA CON SÍNDROME DO NIÑO BALEIRO: Parellas nas que a/os filla/os xa abandonaron o fogar familiar e teñen que volver a acostumarse a estar sos.

FAMILIA DE ACOLLIDA: coa que se convive temporalmente, en tanto se solucionan os problemas do entorno familiar de orixe.

FAMILIA DE NAIS/PAIS SEPARADOS: nai e pai que xa non son parella e fillos.

FAMILIA DINK: parellas que renuncian ou pospoñen ter filla/os.

FAMILIA DISFUNCIONAL: aquela que non é capaz de proveer do necesario para que a/os filla/os crezan sans física e emocionalmente.

FAMILIA EXTENSA HORIZONTAL: formada por xeracións colaterais de irmáns  dunha mesma xeración cos seus cónxuxes e filla/os.

FAMILIA EXTENSA VERTICAL: formada por diferentes xeracións de nais/pais e filla/os.

FAMILIA HETEROXÉNEA: os proxenitores non gozan do mesmo status (económico, social, cultural…).

FAMILIA HOMOPARENTAL: dúas nais ou dous pais e filla/os.

FAMILIA HOMOXÉNEA: os proxenitores gozan do mesmo status (económico, social, cultural …)

FAMILIA IGUALITARIA: a autoridade é compartida pola/os proxenitora/es.

FAMILIA LAT (LIVING APART TOGETHER): parella cunha relación seria e estable que renuncian a convivir xuntos.

FAMILIA MATRIARCAL: a autoridade é exercida pola nai.

FAMILIA MATRILINEAL: os devanceiros familiares principais son parentes da nai (avoa/ós, tía/os …)

FAMILIA MATRILOCAL: vive coa nai/pai da proxenitora.

FAMILIA MONOPARENTAL EXTENSA: un/ha so/a proxenitor/a con filla/os e outras persoas con parentesco (avoa/ó, tía/os …).

FAMILIA MONOPARENTAL: nai ou pai e filla/os.

FAMILIA MULTINUCLEAR: familiar nuclear e outras persoas con ou sen relación de parentesco.

FAMILIA NEOLOCAL: vive nun lugar distinto ao da nai/pai dos proxenitores.

FAMILIA NUCLEAR/BIPARENTAL/TRADICIONAL: pai, nai e filla/os biolóxicos.

FAMILIA NUMEROSA: parellas con tres ou máis filla/os.

FAMILIA PANK: xeralmente mulleres que deciden adoptar ás/aos súas/seus sobriñas/os  para desfrutar dos vínculos afectivos sen ter que cumprir coa responsabilidade de ser nais e poder enfocarse nas súas carreiras persoais.

FAMILIA PATRIARCAL: a autoridade é exercida polo pai.

FAMILIA PATRILINEAL: os devanceiros familiares principais son parentes do pai (avoa/ós, tía/os …)

FAMILIA PATRILOCAL: vive coa nai/pai do proxenitor.

FAMILIA POLÍGAMA: nai ou pai con varias parellas e filla/os.

FAMILIA POLIGENÉTICA O RECONSTRUÍDA: Parellas con fillos concibidos a través da reprodución asistida.

FAMILIA POLINUCLEAR: formada por varias unidades familiares que comparten un fogar.

FAMILIA POLÍTICA: membros da familia da parella.

FAMILIA RECONSTITUÍDA: parella con filla/os de unións anteriores.

FAMILIA SOPORTE: na que a/os proxenitora/es non poden ocuparse totalmente da/os filla/os e delegan parte das súas obrigas  na/os filla/os maiores ou outras persoas.

FAMILIA TRANSNACIONAL: persoas relacionadas por lazos de sangue, adopción, afectivos, conxugais … que están vinculadas á migración internacional entre dous países.

FAMILIA UNIPERSOAL: a creada por un so membro.

GRUPO FAMILIAR OU CONVIVINTE: persoas con vínculos de sangue ou non, que comparten os gastos necesarios para o seu sustento.

 

E a túa … COMO É? 

DÍA MUNDIAL FORESTAL

O CARBALLO DO BANQUETE DE CONXO

Deco

Este ano imos aproveitar o DÍA MUNDIAL FORESTAL para facerlle a nosa particular homenaxe á árbore máis famosa de Santiago, nestes días de rabiosa actualidade por ser candidata a ÁRBORE EUROPEA DO ANO.

Como xa teredes descuberto, estamos a falar do CARBALLO DO BOSQUE  DO BANQUETE DE CONXO, un quecus robur de 30 metros de altura, 4 de diámetro e 250 anos de antigüidade.

MONASTERIO DE SANTA MARÍA DE CONXO

 Está situado nunha finca de 15.000 metros cadrados, á beira do río Sar, custodiado polo Mosteiro de Santa María de Conxo (con claustro de século XII e actual Hospital Psiquiátrico Provincial) e a Fonte da Virxe da Cuncha (importante punto de peregrinación e culto na entrada a Santiago polo Camiño Portugués).

FONTE DA VIRXE DA CUNCHA

O BANQUETE DEMOCRÁTICO DE CONXO

O 2 de marzo de 1856, baixo o lema “Orde e fraternidade”, ao pé da nosa árbore, convócase o Banquete de Conxo, ao que asisten un patrón e dous obreiros de cada oficio, invitados por estudantes da clase alta da Universidade de Santiago, que ademais se encargarán de servir a comida, como símbolo de respecto e igualdade ( “Que no ha nacido para esclavo el hombre”. Aurelio Aguirre).

Acoden moitos dos nome claves do Rexurdimento: Eduardo Pondal, Luís Rodríguez Seoane, Aurelio Aguirre e incluso algunhas fontes afirman que Juan Manuel Paz Novoa, Manuel Murguía e unha xovencísima Rosalía de Castro.,

Este acto crea malestar entre os sectores máis poderosos da sociedade e a Igrexa, que o toman como unha provocación e temen un novo levantamento popular, debido á crise económica que se viña arrastrando dende 1952.

Un dos seus principais impulsores, Aurelio Aguirre, é tachado de ateo polo seu discurso, que referíndose a Cristo, inclúe no seu brinde os versos:

Al nacer de un honrado carpintero,

 desnudo en el portal,lección sublime

 ofrece de igualdad al mundo entero”.

O Banquete Democrático de Conxo converterase nun acontecemento simbólico da Historia Contemporánea de Galicia e parte da orixe do galeguismo.

BRINDE DE AURELIO AGUIRRE

ENTROIDO

ORELLAS DE ENTROIDO

Deco

Como xa comentamos en entradas anteriores, coa chegada do cristianismo o Entroido convértese nunha “etapa de transición”, na que os cristiáns se preparan para entrar nun período de purificación, por medio da abstinencia e o xaxún durante corenta días, para recibila Pascua. 

De Mércores de Cinza a Xoves Santo, entre outras moitas cousas, estará prohibido: pasalo ben en Venres Santo (xogar as cartas, bailar, reunirse para falar…), traballar os días santos (incluso varrela casa) e sobre todo: comer carne.

Sen embargo, despois dos excesos de Entroido, as prohibicións máis difíciles de cumprir son as culinarias. A gastronomía galega nesta época inclúe moitos produtos derivados do porco, que estarán completamente prohibidos na época da Coresma, polo que, despois de tódolos excesos anteriores, crear réplicas dos alimentos prohibidos fará máis levadía a abstinencia da carne. E de aí que as Orellas de Entroido teñan forma de orella de porco.

 

RECEITA:

1/2 KG DE FARIÑA DE TRIGO

2 OVOS

100 GR DE MANTEIGA DE PORCO

RELADURA DE LIMÓN

UN CHISCO DE ANÍS (OU CAÑA BRANCA) E OUTRO DE SAL

200 ML DE AUGA TÉPEDA

ACEITE PARA FRITIR

AZUCRE GLASS

Mesturar os ovos, a manteiga derretida, a reladura de limón, o anís, o sal e a auga tépeda.

Ir engadindo a fariña pouco a pouco ata ter unha masa suave con tódolos ingredientes ben integrados. Deixar repousar 1 hora a temperatura ambiente (ou 2-3 na neveira).

Facer porcións pequenas e estiralas finas co rolo, empregando fariña para que non se peguen.

Fritilas en aceite abundante e moi quente, dándolle forma de orella.

Escorrer e esparexer azucre glass por riba.

DÍA ESCOLAR DA NON VIOLENCIA E A PAZ

30 DE XANEIRO

Deco

PREMIOS NOBEL DA PAZ SÉCULO XXI

2021

María Ressa

FILIPINAS

Periodista

Polos seus esforzos por salvagardar a liberdade de prensa, como condición para a democracia e a paz duradeira.

Dimitri Murátov

RUSIA

Periodista

2020

Programa Mundial de Alimentos

NACIÓNS UNIDAS

 

Polos seus esforzos para combatela fame, pola súa contribución á mellora das condicións para a paz nas zonas afectadas polos conflitos e por actuar como forza motriz nos esforzos para previr o uso da fame como arma de guerra e de conflito.

2019

Abiy Ahmed Ali

ETIOPÍA

Enxeñeiro informático e Primeiro Ministro de Etiopía

Pola súa colaboración en lograr a paz e a cooperación internacional, en representación de tódalas partes que traballan para a paz e reconciliación no noroeste de África

2018

Nadia Murad

IRAK

Activista dos dereitos humanos

Polos seus esforzos por erradicar a violencia sexual como arma en guerras e conflitos armados.

Denis Mukwege

R.D. CONGO

Xinecólogo

2017

Campaña Internacional para a Abolición das Armas Nucleares (ICAN)

SUÍZA

 

Polo seu traballo para chamala atención  sobre as catastróficas consecuencias humanitarias do uso de armas nucleares e polos seus esforzos pioneiros  para lograr un tratado de prohibición desas armas.

2016

Juan Manuel Santos

COLOMBIA

Economista e Presidente de Colombia

Polo seu esforzo en rematar con máis de 50 anos de guerra civil no seu país.

2015

Cuarteto para o Diálogo Nacional Tunecino

TÚNEZ

 

Pola súa decisiva contribución á construción dunha democracia pluralista en Túnez como consecuencia da Revolución dos Xasmíns  no 2011

2014

Kalilash Satyarthi

INDIA

Activista polos dereitos dos nenos

Pola súa loita contra a represión de nenas/os e mozas/os e polo dereito de tódolas nenas e nenos a unha educación.

Malala Yousafzai

PAKISTÁN

Estudante e Activista polos dereitos civís

2013

Organización para a Prohibición de Armas Químicas

PAÍSES BAIXOS

 

Polos seus grandes esforzos para eliminar as armas químicas.

2012

Unión Europea

UNIÓN EUROPEA

 

Pola súa contribución durante seis décadas ao avance da paz e a reconciliación, a democracia e os dereitos humanos en Europa.

2011

Ellen Johnson-Sirleaf

LIBERIA

Economista e Presidenta de Liberia

Pola súa batalla non violenta a favor da seguridade das mulleres e do seu pleno dereito na participación da obra de construción da paz.

Leymah Gbowee

LIBERIA

Terapeuta e Activista feminista

Tawakkul Karman

YEMEN

Periodista e Activista feminista

2010

Liu Xiaobo

CHINA

Escritor e Activista polos dereitos humanos

Pola súa gran e non violenta protesta polos dereitos civís en China

2009

Barack Obama

EEUU

Avogado e Presidente dos EEUU

Polos seus esforzos para fortalecer a diplomacia internacional e a cooperación entre os pobos, destacándose pola súa visión dun mundo se armas nucleares.

2008

Martti Ahtisaari

FINLANDIA

Doutor en Ciencias e Presidente de Finlandia

Pola súa importante labor durante máis de tres décadas en resolver conflitos internacionais en varios continentes

2007

Al Gore

EEUU

Periodista, Activista polo clima e Vicepresidente dos EEUU

Polos seus esforzos para construír e diseminar un maior coñecemento sobre o cambio climático causado polo home e poñelas bases para a toma de medidas que sexan necesarias para contrarrestar ese cambio.

Grupo Intergubernamental de Expertos sobre o Cambio Climático

SUÍZA

 

2006

Banco Grameen

BANGLADÉS                         

 

Polos seus esforzos para incentivar o desenvolvemento social e económico dende abaixo e demostrar que ata os máis pobres de entre os pobres poden traballar para o seu propio desenvolvemento

Muhammad Yunus

BANGLADÉS                         

Economista e fundador do Banco Grameen

2005

Organismo Internacional de Enerxía Atómica

AUSTRIA

 

En recoñecemento aos seus esforzos por impedir a proliferación de armas nucleares

Mohamed el-Baradei

EXIPTO

Avogado e diplomático

2004

Wangari Muta Maathai

KENIA

Doutora e Filosofía e ecoloxista

Pola súa contribución ao desenvolvemento sostible, á democracia e á paz.

2003

Shirin Ebadi

IRÁN

Avogada e Activista polos dereitos humanos e a democracia

Pola súa sensatez profesional e valentía na loita polos dereitos das mulleres, nenas e nenos

2002

Jimmy Carter

EEUU

Empresario e Presidente dos EEUU

Polo seu traballo para atopar solucións pacíficas aos conflitos internacionais, promover a democracia, os dereitos humanos e o desenvolvemento económico e social a través do Centro Carter.

2001

Organización das Nacións Unidas

NACIÓNS UNIDAS

 

Polo seu traballo por un mundo mellor organizado e máis pacífico.

Kofi Annan

GHANA

Economista

2000

Kim Dae Jung

COREA DO SUR

Empresario e Presidente de Corea do Sur

Polo seu traballo pola democracia e os dereitos humanos en Asia Oriental (en particular por superar máis de 50 anos de conflito entre Corea  do Sur e Corea do Norte, a democratización de Birmania e o fin da ocupación de Timor Oriental, entre outros).