Noticias

DÍA DAS LETRAS GALEGAS O Día das Letras Galegas celébrase dende 1963 para homenaxear a aquelas/es escritoras/es que de dalgunha maneira destacasen pola súa defensa da lingua galega. Escóllese o 17 de maio por atribuírselle ser a data na que se publicou o primeiro exemplar de “Cantares Gallegos” de Rosalía de Castro, considerada “a primeira  obra mestra  coa que contou a literatura galega contemporánea”. A realidade é que non se sabe con exactitude cando se publicou “Cantares Gallegos”, pero o que si é certo é que o 17 de maio de 1863 Rosalía dedicoulle un exemplar á tamén poeta Fernán Caballero: “Señora: Por ser mujer y autora de unas novelas hacia las cuales siento la más profunda simpatía, dedico a Vd. Este libro. Sirva él para demostrar a la autora de La Gaviota y de Clemencia, el grande aprecio que le profeso, entre otras cosas, por haberse apartado algún tanto, en las cortas páginas en que se ocupó de Galicia, de las vulgares preocupaciones con que se pretende manchar mi país” Cada ano a Real Academia Galega escolle a unha personalidade para ser homenaxeada,  tendo que cumprir dous requisitos: destacar pola súa creación literaria en galego e facer ao menos 10 anos dende seu pasamento. O 2021 é o ano de  XELA ARIAS (Sarria, 1962- Vigo, 2003), que ademais dunha gran poeta,  foi editora e unha das primeiras tradutoras, á que lle debemos que moitos dos clásicos universais se poidan ler en galego. VIDE Convídovos ó espectáculo de non ser para ser de todo. Vide que vos convido a vos ver. Ven que te reto a ter ver ti a ti desde ti en ti. Nestes 58 anos de celebración so 5 veces a escollida foi unha muller. Vaia a nosa homenaxe para elas.

Día Internacional da Familia​ Recolle o dicionario da Real Academia Galega que FAMILIA é : “o conxunto de persoas unidas por lazos directos de parentesco, especialmente o constituído polo pai, nai e os fillos”. Observando os roles que desempeñan mulleres e homes na sociedade actual, estudados os cambios sociais e económicos e vista a evolución das estruturas familiares de hoxe en día, cada vez menos tradicionais ou convencionais, non cabe dúbida que esta definición é atemporal e está desfasada. Cada familia conforma un grupo moi particular, na que os lazos de sangue deixan de ter protagonismo e ceden o paso ás novas interaccións entre os seus compoñentes, á tolerancia, ao respecto e á liberdade individual de cada un dos seus membros. Polo tanto a familia tradicional (pais e fillos) desaparece para deixar emerxer a familias integradas por nais/pais solteiras/os, nais/pais do mesmo sexo, nais/pais con fillos de parellas anteriores … O núcleo familiar é o primeiro axente socializador do ser humano, onde se dan as primeiras interaccións e se establecen os primeiros vínculos emocionais.  Cada familia transmite ás súas fillas e fillos os seus hábitos, as súas costumes, os seus valores, a súa cultura … que pouco a pouco van conformando a súa personalidade e aporta aprendizaxes básicos para a posterior inserción na vida social. O Día Internacional da Familia foi proclamado pola Asemblea Xeral das Nacións Unidas co obxectivo de aumentar o grado de concienciación acerca dos temas relacionados coa familia e fomentar os lazos familiares.

Día Internacional do Libro e dos Dereitos de Autor A UNESCO fixa no 1995 esta data como Día Internacional do Libro e dos Dereitos de Autor, en honor a Cervantes, Shakespeare e Garcilaso de la Vega , falecidos (ou enterrados, no caso de Shakespeare) o 23 de abril de 1616. “Este día brinda a oportunidade de reflexionar xuntos sobre a mellor maneira de difundila cultura escrita e de permitir que tódalas persoas, homes, mulleres, nenas e nenos, accedan a ela mediante a aprendizaxe da lectura e ao apoio ao oficio da edición, das librerías, das bibliotecas e as escolas”. Anos máis tarde (no 2001) a mesma UNESCO promove unha nova iniciativa pola que se nomea anualmente unha cidade como Capital Mundial do Libro, segundo a decisión tomada pola Unión Internacional de Editores, a Federación Internacional de Libreiros e a Federación Internacional de Asociacións de Bibliotecarios e Bibliotecas. Todas as cidades adquiren o compromiso de promover os libros e a lectura e a organizar actividades durante todo o ano que lles corresponda. A primeira elixida foi Madrid e para o 2021 a  Capital Mundial do Libro é Tiflis, que centrará a súa proposta no uso das tecnoloxías modernas como ferramenta para promover a lectura entre a xuventude, co lema: “OK ¿ENTÓN O TEU PRÓXIMO LIBRO É…?”   BENEFICIOS DA LECTURA NAS/OS CATIVAS/OS: A lectura axuda a nenas e nenos a aprender cousas novas, a adquirir vocabulario, a expresarse mellor e a facerse entender, tanto a nivel familiar, escolar ou social. Favorece a capacidade de atención, concentración e comprensión. A nena e o neno que le entende mellor, procesa mellor a información e cústalle menos estudar, tendo mellores resultados académicos. Potencia a imaxinación e a creatividade. Fomenta a curiosidade. As cativas e cativos canto máis saben, máis queren saber, e polo tanto buscan información, respostas … e aumentan as súas inquedanzas e intereses. Desenvolve a empatía, xa que a través dos personaxes a/o nena/o é capaz de poñerse no lugar do outro, de coñecer os seus sentimentos e puntos de vista. Ler é divertido e unha forma de aprender a xogar so/a. POLO TANTO: Introduce a lectura nas súas rutinas habituais, lendo un pouco cada día. Busca un momento ideal, crea un ambiente agradable e xoga a ler. Respecta as súas capacidades e os seus gustos, escolle libros adecuados a súa idade, canto máis lle interese o libro máis atención poñerá e máis quererá saber. Non a/o obrigues. Recorda que nesta etapa manteñen a atención durante pouco tempo e teñen a necesidade inherente de moverse. Cando lle leas un conto, ponlle emoción: xoga coa voz, co ritmo, co ton, canta, esaxera … saca a túa parte dramática, divírtete… Ten sempre libros á man. Ponos ao seu alcance, déixallos tocar, pasar follas, ver os debuxos … Acostúmaos a ir a bibliotecas e librerías … Regálalle libros. E sobre todo recorda: somos o espello no que se reflicten, así que: LE.  

Benquerida primavera​ Celebramos o Día dos Bosques simplemente porque, no Planeta Terra, plantas e árbores son indispensables para a vida, xa que purifican o aire que respiramos, convertendo o dióxido de carbono en osíxeno, facendo posible a nosa existencia. Ademais as árbores: Diminúen a contaminación absorbendo óxido de nitróxeno, amoníaco, dióxido de xofre e ozono, transformándoos en osíxeno. Axudan a preservar o chan, previndo a erosión coas súas raíces, e contribuíndo á fertilidade da terra coa caída das súas follas, que acaban transformándose en materia orgánica e, polo tanto, en nutrientes. Refrescan o ambiente, xa que proporcionan sombra, liberan vapor de auga polas súas follas e reteñen a humidade do chan, sendo unha parte importante do ciclo da auga. Producen alimentos, aceites, medicinas … Ofrecen refuxio aos animais. Dannos madeira, leña, papel, resina … Evitan ruídos molestos. Embelecen a paisaxe. O peor inimigo das árbores é o ser humano, que leva décadas sendo o causante da deforestación debido á industria papeleira e madeireira, ás explotacións mineiras e construción de presas, á urbanización do chan, ás explotacións gandeiras que utilizan técnicas invasivas, aos incendios provocados, ao incumprimento ou inexistencia das medidas de protección dos bosques, ao cambio climático … Se non queres ser partícipe da deforestación: Non desperdicies papel e cando o necesites que sexa reciclado. Consume produtos de madeira con certificado de sustentabilidade e prioriza o de madeiras locais. Consume produtos animais, chocolate e café ecolóxicos e de produción local. Non consumas aceite de palma. Usa o transporte público. Contribúe á redución do consumo de combustible e pneumáticos. Evita o consumismo tecnolóxico, cuxos produtos proceden da minería a gran escala, causante non so da deforestación senón de múltiples conflitos armados, sobre todo en África. Practica as tres “Rs”: Reduce, Reutiliza e Recicla. Se podes, planta unha árbore.   

Orixe A  orixe da festa do Entroido non está demasiado clara. Sábese que se celebra en toda Europa (e en algún países de América do Sur, levada por portugueses e españois) e que se fai dende tempos remotos. Hai teorías que a sitúan: En Sumeria, hai máis de 5000 anos, onde os campesiños celebraban a fertilidade da terra e espantaban os malos espíritos. En Exipto, en honor ao toro Apis. Nos países indoeuropeos, en honor ao deus Karna. En Roma, nas festas en honor a Saturno (as Saturnais). En Grecia, en honor a Dionisio (as Grandes Dinosíacas). Na cultura celta, en honor a Carna, deusa das habas e do touciño. É curioso que todas elas coinciden na mesma época, polo que se considera que no fondo, cada unha destas celebracións estaba destinada a festexar a chegada da primavera e o final do inverno, o inicio dunha nova etapa de luz, cor, abundancia e prosperidade. Coa chegada do cristianismo o Entroido convértese nunha “etapa de transición”, na que os cristiáns se preparan para entrar nun período de purificación, por medio da abstinencia e o xaxún durante corenta días, para recibila Pascua. Nestes días previos ao Mércores de Cinza, case todo estaba permitido e a xente tapaba a súa cara para gardar o anonimato (de aí o costume de disfrazarse). Ben certo é que mundialmente son moi coñecidos os de Venecia, Brasil, Nova Orleáns … ou máis cerca os de Cádiz ou Tenerife. Pero máis certo é que os galegos neste tema non temos nada que envexar grazas aos Entroidos de : Allariz, Castro Caldelas, Cangas, Cobres, Comarca do Deza, Cotobade, Froxás das Viñas, Laza, Maceda, Manzaneda, Ribeira do Miño, Salcedo, a Ulla, Verín, Viana do Bolo, Vilaboa, Vilariño de Conso, Xinzo de Limia … e un longo etcétera. Lugares nos que estando prohibidos na época da ditadura, seguíronse a celebrar de maneira clandestina, arraigándose aínda máis a tradición, que vinculada coa gastronomía propia da época do ano (lacón, chourizo, grelos, filloas, orellas …), axudou a preservar enormemente a riqueza cultural de Galicia.  

30 xaneiro​ Se ben é certo que o DÍA INTERNACIONAL DA PAZ celébrase o 21 de setembro,  dende 1964 o día escollido polos centros educativos españois para celebrar o DÍA ESCOLAR DA PAZ E A NON VIOLENCIA é o 30 de xaneiro. Esta data coincide coa conmemoración da morte do Mahtama Gandhi (India 1869-1948), líder pacifista que defendeu e promoveu a non violencia e a resistencia pacífica fronte á inxusticia e que foi asasinado a balazos precisamente por defender estas ideas. «Opóñome á violencia porque , aínda cando parece facer o ben, o ben é so temporal e o mal que fai é permanente». Gandhi. “Hermanos de las estrellas” é o himno deste día, con letra de Llorenç Vidal (profesor, poeta e pacifista mallorquino,  impulsor deste movemento) e música de Andreu Bennàssar (compositor e pianista), do que existen, ademais da castelá, varias versións: unha eúscara, outra  catalana-balear, unha galaico-portuguesa e outra interlingua.     Os centros educativos aproveitan este día para recordar o seu importante papel como defensores da paz, fomentando o entendemento entre as persoas de distintas razas, culturas, relixións, diferentes maneiras de pensar… sendo os transmisores dunha mensaxe de tolerancia, solidariedade, respecto aos Dereitos Humanos,  a non violencia, a xustiza, ao compromiso … Unha educación equitativa, inclusiva e de calidade en tódolos niveis educativos é a ferramenta imprescindible para que “a paz sexa o camiño” como tanto ansiaba Gandhi. Unha educación baseada na non violencia, na que a resolución de conflitos  se basee no diálogo, no respecto, na participación, na actitude crítica… valores, todos eles, dirixidos cara unha convivencia pacífica. Se queres colaborar, axúdanos a ensinarlles ás/aos túas/teus fillas/os a: Adquirir valores de respecto, tolerancia, empatía … Diferenciar entre distintos tipos de violencia. Expresar emocións relacionadas coa violencia: ira, medo, sufrimento … e coa paz: alegría, tranquilidade, amor … Coñecer outras razas, culturas, relixións, costumes … Recoñecer o valor da diversidade. Recoñecer e evitar actitudes de racismo e xenofobia. Ser conscientes da necesidade de acabar con actitudes violentas, como a do acoso escolar. Pedir axuda en caso de conflito. Resolver os conflitos de forma pacífica e creativa, a través do diálogo, da reflexión, da negociación … 

A árbore de Nadal Outra vez volvemos a recorrer aos celtas para explicar unha das nosas tradicións máis arraigadas, pois parece ser que estes celtas éranche moi festeiros e tiñan a manía de celebralo todo. Pois o dito, para celebrar o solsticio de inverno, decoraban os carballos (considerados árbores sagrados) con froitas e velas  e con elo facían un chamamento á nova vexetación e á luz do sol. Outra versión conta que na antigüidade, os xermanos pensaban que tanto a Terra coma os Astros pendían dunha árbore xigantesca (a Divina Idrasil). As súas raíces estaban no inferno, no reino dos mortos e a súa copa no ceo, na morada dos deuses e o palacio de Odín. Conta a lenda que no século VIII, San Bonifacio (un misionero de orixe inglesa) discutía na rexión de Hesse  (centro de Alemania), cuns druídas o valor sagrado dos carballos, en concreto o de un consagrado a Thor.  Enfadado con tal afirmación e ante a atónita mirada dos lugareños cortou o carballo e todo o que había ao seu arredor e como misión evanxelizadora plantou un abeto,  xa que representaba a vida eterna, pois as súas follas sempre estaban verdes e a súa copa apuntaba cara o ceo.   A partir de entonces o cristianismo foi apropiándose e modificando esta tradición decorando a árbore con mazás, as cales representan o pecado orixinal, con velas en representación da luz divina, con lazos como símbolo da familia… e, como non, recordando a estrela de Belén representando a fe que nos guía cara o cristianismo. O costume de adornar a árbore de Nadal non chegou ata o noso país ata o século XIX,  da man dunha princesa rusa, Sofía Troubetzkoy, casada co aristócrata, político e militar José Osorio, e un dos responsables da subida ao trono de Alfonso XII.